21 kwietnia 2026 r. w dąbrowskiej synagodze odbyły się wyjątkowe zajęcia edukacyjne dla młodzieży polsko-francuskiej, zorganizowane w ramach projektu poświęconego pamięci o Holokauście. W wydarzeniu wzięli udział uczniowie z Polski i Francji, którzy wspólnie uczestniczyli w warsztatach historycznych oraz działaniach integracyjnych.
Program zajęć, przygotowany i przeprowadzony przez Dyrektora Dąbrowskiego Domu Kultury i Ośrodka Spotkania Kultur – Pana Pawła Chojnowskiego, obejmował prezentację dotyczącą historii społeczności żydowskiej w Dąbrowie Tarnowskiej, ze szczególnym uwzględnieniem losów mieszkańców podczas II wojny światowej. Uczestnicy poznali znaczenie synagogi jako miejsca kultu religijnego oraz ważnego elementu dziedzictwa kulturowego regionu. Istotnym elementem spotkania była refleksja nad tragedią Holokaustu – w tym m. in. powstania getta w Dąbrowie Tarnowskiej, będącego etapem przejściowym przed deportacją do obozów zagłady, Akcji Reinhardt, masowych deportacji Żydów z Dąbrowy Tarnowskiej, z których większość została wywieziona do obozu zagłady w Bełżcu. Transporty odbywały się w nieludzkich warunkach, a deportowani byli niemal natychmiast po przybyciu mordowani w komorach gazowych. Zajęcia w synagodze oraz spacer pamięci po cmentarzu żydowskim stanowiły ważny element projektu edukacyjnego, którego celem jest nie tylko przekazywanie wiedzy historycznej, ale także kształtowanie postaw opartych na szacunku, tolerancji i odpowiedzialności za zachowanie świadomości historycznej.
Dziękujemy serdecznie Panu Pawłowi Chojnowskiemu za wyjątkową prelekcję oraz pełen pasji i zaangażowania sposób przekazywania wiedzy. Dzięki profesjonalizmowi oraz wrażliwości prowadzącego uczestnicy mieli okazję lepiej zrozumieć znaczenie kultury pamięci i jej roli we współczesnym świecie.
Młodzież pracowała następnie w grupach międzynarodowych w formule gry miejskiej, która pozwoliła im wejść w historię poprzez działanie i refleksję, co jednocześnie sprzyjało wymianie doświadczeń i budowaniu wzajemnego zrozumienia międzykulturowego. Zadania były tak skonstruowane, aby nie były „grywalizacją tragedii”, lecz edukacją poprzez mądry namysł. Celowo nie został wprowadzony element oceniania typu „dobrze/źle” – chodziło bowiem o zrozumienie tragicznego kontekstu.
Moduł merytoryczny tej części projektu zamknęła przygotowana przez uczniów I LO prezentacja losów Rodziny Ulmów i Rodziny Mędalów z Szarwarku, opatrzona sentymentalną projekcją zdjęć „starej Dąbrowy”. Obie Rodziny należą do grona Polaków, którzy w czasie II wojny światowej podjęli ogromne ryzyko, udzielając schronienia Żydom, kiedy za taką pomoc groziła kara śmierci – nie tylko dla pomagających, ale także dla ich rodzin. Decyzja o pomocy wynikała z głębokich wartości – poczucia obowiązku, współczucia oraz przekonań religijnych, które nakazywały ratowanie bliźnich. Takie działania były podejmowane w ukryciu, bez rozgłosu, a wiele historii – zwłaszcza takich jak losy Mędalów – pozostaje mniej znanych niż historia Ulmów. Są to przykłady odwagi i solidarności międzyludzkiej w ekstremalnych warunkach. Pokazują, że mimo terroru okupacyjnego istniały postawy sprzeciwu wobec zbrodni i gotowość do niesienia pomocy innym, co stanowi ważny element pamięci historycznej i jest świadectwem, że nawet w czasach zagłady możliwe były czyny oparte na człowieczeństwie i empatii.
W tym miejscu składamy serdeczne podziękowania Panu Sławomirowi Batorowi, nauczycielowi historii i języka polskiego ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. M. Kopernika w Dąbrowie Tarnowskiej, autorowi zbioru legend i opowiadań o Dąbrowie Tarnowskiej, w tym „Opowieści o bohaterstwie Rodziny Mędalów z Szarwarku”, na podstawie której nasza młodzież przygotowała jej wersję angielską dla francuskich przyjaciół, za możliwość wykorzystania jej treści i zawsze życzliwą postawę współpracy.
